Jeszcze kilkanaście lat temu wielu właścicieli mieszkań traktowało szkody wywołane przez pogodę albo awarie instalacji jako sytuacje stosunkowo rzadkie, niemal pechowe wyjątki, które zdarzają się „gdzieś indziej”. Dziś coraz częściej okazuje się jednak, że granica między zwyczajnym dniem a kosztownym problemem potrafi zniknąć w ciągu kilku minut. Intensywna burza nad miastem, awaria pionu wodnego w bloku, przeciążona sieć energetyczna albo zwykłe niedopatrzenie sąsiada z piętra wyżej wystarczają, by mieszkanie zmieniło się w plac remontowy.
Zmienia się przy tym nie tylko skala strat, ale również charakter samych zdarzeń losowych. Współczesne mieszkania są wypełnione elektroniką, inteligentnymi urządzeniami i sprzętami podłączonymi niemal bez przerwy do sieci energetycznej. W praktyce oznacza to, że nawet krótkotrwałe przepięcie może dziś wygenerować szkody znacznie większe niż jeszcze dekadę temu, kiedy największą wartość przedstawiał telewizor i lodówka. Obecnie uszkodzeniu mogą ulec systemy alarmowe, routery, sprzęt komputerowy, automatyka domowa czy ładowarki do samochodów elektrycznych montowane w garażach podziemnych.
Gwałtowne burze i ich skutki coraz mocniej uderzają w miasta
Meteorolodzy od lat zwracają uwagę, że w Europie Środkowej rośnie liczba gwałtownych zjawisk pogodowych. Nie chodzi wyłącznie o spektakularne wichury pokazywane w serwisach informacyjnych, lecz także o lokalne, bardzo intensywne ulewy, które w ciągu kilkudziesięciu minut potrafią sparaliżować fragment miasta. Problem polega na tym, że infrastruktura wielu osiedli projektowana była dla zupełnie innych warunków hydrologicznych.
W praktyce oznacza to, że kanalizacja deszczowa często nie nadąża z odprowadzaniem wody. W efekcie zalane bywają garaże podziemne, komórki lokatorskie i piwnice, a czasem również mieszkania znajdujące się na parterach. Co ciekawe, największe ryzyko nie zawsze dotyczy starych budynków. W nowych inwestycjach problemem okazuje się często bardzo szczelna zabudowa terenu. Betonowe place, parkingi i chodniki ograniczają naturalne wsiąkanie wody w grunt, dlatego nadmiar opadów błyskawicznie trafia do przeciążonej kanalizacji.
Wielu właścicieli mieszkań jest zaskoczonych również tym, jak rozległe mogą być szkody po pozornie niewielkim zalaniu. Woda bardzo szybko przenika pod podłogi, do warstw izolacyjnych i ścian działowych. Nierzadko prawdziwe problemy pojawiają się dopiero po kilku tygodniach, gdy rozwija się wilgoć i pleśń. Specjaliści od osuszania budynków podkreślają, że w nowoczesnym budownictwie, gdzie stosuje się liczne warstwy wygłuszające i izolacyjne, wilgoć potrafi utrzymywać się znacznie dłużej niż w starszych konstrukcjach.
Sąsiad z góry wciąż pozostaje jedną z najczęstszych przyczyn szkód
Choć ekstremalne zjawiska pogodowe przyciągają największą uwagę, statystycznie ogromna część szkód mieszkaniowych ma znacznie bardziej prozaiczne źródła. Pęknięty wężyk przy pralce, nieszczelny zmywarka albo pozostawiony odkręcony kran nadal należą do najczęstszych przyczyn zalania mieszkań.
To zjawisko jest szczególnie charakterystyczne dla budownictwa wielorodzinnego. W blokach i apartamentowcach jedna awaria może błyskawicznie objąć kilka lokali jednocześnie. Co istotne, problemem bywa nie tylko sama ilość wody, lecz także czas reakcji. Jeżeli do awarii dochodzi podczas nieobecności mieszkańców, skutki mogą być wielokrotnie większe. Administracje budynków coraz częściej montują więc systemy automatycznego wykrywania wycieków, choć w Polsce nadal nie są one standardem.
Interesujące jest również to, że wiele szkód wynika z naturalnego starzenia się elementów instalacji, które na pierwszy rzut oka wyglądają całkowicie poprawnie. Elastyczne przewody wodne, uszczelki czy zawory bywają eksploatowane znacznie dłużej, niż przewidywał producent. Właściciele mieszkań rzadko kontrolują ich stan, ponieważ są to elementy praktycznie niewidoczne w codziennym użytkowaniu.
Przepięcia elektryczne – niewidzialne zagrożenie nowoczesnych mieszkań
Jednym z najbardziej niedocenianych zagrożeń pozostają przepięcia elektryczne. Dla wielu osób kojarzą się one wyłącznie z uderzeniem pioruna, tymczasem rzeczywistość wygląda znacznie bardziej skomplikowanie. Do przepięć dochodzi również wskutek awarii sieci energetycznej, przeciążeń transformatorów albo nagłego przywrócenia zasilania po przerwie w dostawie prądu.
Problem polega na tym, że współczesna elektronika jest wyjątkowo wrażliwa na nawet krótkotrwałe skoki napięcia. O ile dawny sprzęt RTV bywał stosunkowo odporny, o tyle nowoczesne urządzenia zawierają miniaturowe układy elektroniczne pracujące pod dużym obciążeniem. W rezultacie uszkodzeniu może ulec nie tylko telewizor czy komputer, ale również piec gazowy, klimatyzacja albo system sterowania roletami.
Ciekawostką jest fakt, że część urządzeń po przepięciu nadal działa, lecz ich żywotność zostaje znacząco skrócona. Elektronika może funkcjonować jeszcze przez kilka tygodni lub miesięcy, zanim pojawi się poważniejsza awaria. To sprawia, że właściciele mieszkań często nie łączą późniejszych usterek z wcześniejszym incydentem energetycznym.
Rosnąca liczba urządzeń podłączonych do sieci powoduje również nowy rodzaj problemów związanych z tzw. przepięciami wtórnymi. Nawet jeśli piorun uderzy w znacznym oddaleniu od budynku, fala elektromagnetyczna może rozprzestrzenić się instalacją elektryczną i uszkodzić sprzęt elektroniczny w mieszkaniach znajdujących się wiele kilometrów od miejsca wyładowania.
Silny wiatr przestaje być problemem wyłącznie domów jednorodzinnych
Jeszcze do niedawna szkody wywołane wichurami kojarzono głównie z dachami domów jednorodzinnych lub przewróconymi drzewami. Tymczasem w gęstej zabudowie miejskiej silny wiatr generuje zupełnie inne zagrożenia. Coraz częściej uszkodzeniom ulegają balkony, przeszklenia i elementy elewacji nowoczesnych budynków.
Architekci zwracają uwagę, że współczesne budownictwo wykorzystuje duże powierzchnie szklane oraz lekkie materiały elewacyjne, które przy ekstremalnych podmuchach mogą zachowywać się inaczej niż tradycyjne konstrukcje. Wysokie budynki dodatkowo wzmacniają lokalne podmuchy wiatru poprzez tzw. efekt tunelowy. Mieszkańcy nowych osiedli nierzadko zauważają, że przy silnym wietrze przestrzeń między blokami staje się znacznie bardziej niebezpieczna niż pobliskie otwarte tereny.
Nie bez znaczenia pozostają także przedmioty pozostawiane na balkonach. Donice, meble ogrodowe czy lekkie dekoracje podczas wichury mogą stać się realnym zagrożeniem dla samochodów i przechodniów. W wielu przypadkach szkody nie wynikają więc bezpośrednio z działania natury, lecz z połączenia silnego wiatru i codziennych zaniedbań mieszkańców.
Dlaczego właściciele mieszkań wciąż nie doceniają ryzyka?
Psychologowie zajmujący się zachowaniami konsumenckimi zauważają, że ludzie mają tendencję do ignorowania zagrożeń, które wydają się mało spektakularne lub występują nieregularnie. Właśnie dlatego wiele osób bardziej obawia się włamania niż awarii instalacji wodnej, mimo że statystycznie to zalania występują znacznie częściej.
Istotną rolę odgrywa także współczesny styl życia. Mieszkania bywają dziś pozostawiane bez nadzoru na wiele godzin, a czasem nawet tygodni. Praca zdalna paradoksalnie nie zmniejszyła tego problemu, ponieważ coraz więcej osób regularnie podróżuje lub korzysta z mieszkań w sposób hybrydowy. Awaria, która kiedyś zostałaby szybko zauważona, dziś może rozwijać się przez długi czas bez żadnej reakcji.
Eksperci rynku nieruchomości zwracają również uwagę na rosnącą wartość wyposażenia mieszkań. Nawet niewielkie lokale są obecnie wypełnione sprzętem o dużej wartości, często znacznie przewyższającej koszt samego remontu. W praktyce oznacza to, że skutki zdarzeń losowych są dziś bardziej odczuwalne finansowo niż jeszcze kilkanaście lat temu.
Wszystko wskazuje więc na to, że w kolejnych latach problem nieprzewidywalnych szkód mieszkaniowych będzie narastał. Zmiany klimatyczne, rosnąca liczba urządzeń elektronicznych oraz coraz bardziej złożona infrastruktura budynków sprawiają, że współczesne mieszkanie staje się jednocześnie wygodniejsze i bardziej podatne na różnego rodzaju awarie.
Jesteś ciekaw co dla Ciebie przygotowaliśmy? Sprawdź nas na Facebooku